ถุงยางแตกบ่อย ให้แยกเป็นสองเรื่อง เรื่องแรกคือครั้งที่เพิ่งแตก ให้ไปสถานพยาบาลเพื่อขอประเมินยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อเอชไอวี (เป๊ป หรือ PEP) โดยเร็วที่สุด อย่างช้าไม่เกิน 72 ชั่วโมง ถ้าเลยแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ เรื่องที่สองคือครั้งต่อไป แนวทางการดูแลรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พ.ศ. 2567 ของกรมควบคุมโรค เขียนถึงสิ่งที่ทำให้ถุงยางแตกไว้หลายข้อ เช่น ถุงยางเล็กเกินไป ลมที่ค้างอยู่ข้างใน และสารหล่อลื่นที่มีส่วนประกอบของน้ำมัน
ถุงยางเพิ่งแตก จัดการเรื่องที่มีเวลาก่อน
ให้ไปสถานพยาบาลเพื่อขอประเมินเป๊ปก่อนเรื่องอื่น แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีของไทย ปี 2564/2565 จัดการมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักและทางช่องคลอดที่ถุงยางแตก ทั้งฝ่ายรับและฝ่ายรุก ไว้ในการสัมผัสที่มีความเสี่ยงสูงซึ่งแนะนำให้ใช้เป๊ป ส่วนเพศสัมพันธ์ทางปาก แนวทางเดียวกันให้พิจารณาเป็นราย ๆ ไป ผู้เขียนแนะนำให้ไปขอประเมินเหมือนกัน
แนวทางเดียวกันเขียนว่าเมื่อมีข้อบ่งชี้ ต้องให้เป๊ปโดยเร็วที่สุดหลังสัมผัส (ภายใน 1 ถึง 2 ชั่วโมง) และอย่างช้าที่สุดไม่เกิน 72 ชั่วโมง เลยสองชั่วโมงไปแล้วก็ยังอยู่ในกรอบเวลานี้ ระยะกินเป๊ปคือ 4 สัปดาห์ และควรอยู่ในการติดตามดูแลของแพทย์ แพทย์เป็นผู้เลือกยา ให้กินจนครบ อย่าซื้อยากินเอง ถ้าเลย 72 ชั่วโมงแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ เพราะแนวทางเดียวกันให้ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดเชื้อและพิจารณาเป็นราย ๆ ไป
ถ้ากังวลเรื่องตั้งครรภ์ด้วย ผู้เขียนไม่พบเรื่องการคุมกำเนิดฉุกเฉินในแนวทางไทยสองเล่มที่เปิดอ่าน NHS ของสหราชอาณาจักรเขียนว่าเมื่อถุงยางแตกหรือหลุดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ ให้ขอความช่วยเหลือเร่งด่วน เพราะอาจต้องใช้การคุมกำเนิดฉุกเฉินหรือตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ผู้เขียนแนะนำให้บอกทั้งสองเรื่องตั้งแต่ตอนไปขอประเมินเป๊ป เรื่องเป๊ปกับเรื่องตั้งครรภ์หลังถุงยางแตก อ่านต่อได้ที่ ถุงยางอนามัยแตก กลัวท้องและเอชไอวี ทำอะไรก่อน
ส่วนตอนที่รู้ตัวว่าถุงยางแตก รั่ว หรือหลุดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ แนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ปี 2567 ให้หยุด หรือเปลี่ยนเป็นถุงยางชิ้นใหม่แล้วค่อยมีเพศสัมพันธ์ต่อ และหลังเสร็จให้ตรวจดูว่าถุงยางแตก รั่ว หรือหลุดหรือไม่ ผู้เขียนแนะนำว่าเปลี่ยนชิ้นใหม่แล้วก็ยังควรไปขอประเมินเป๊ป
ถุงยางแตกบ่อย ขนาดที่ใช้อยู่พอดีไหม
แนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ปี 2567 ให้เลือกถุงยางให้เหมาะกับขนาดอวัยวะเพศชาย เพราะถุงยางที่ใหญ่เกินไปจะหลวมและหลุดง่าย ส่วนถุงยางที่เล็กเกินไปทำให้แตกและฉีกขาดง่าย
แนวทางเอชไอวีปี 2564/2565 เขียนว่าถุงยางที่จำหน่ายในไทยตอนที่แนวทางพิมพ์มีหลายขนาด ตั้งแต่ 49 ถึง 56 มิลลิเมตร ผู้เขียนแนะนำว่าถ้าใส่แล้วรู้สึกคับมาก หรือหลวมจนเลื่อน ให้ลองขนาดอื่น ถ้าไม่แน่ใจว่าควรใช้ขนาดไหน ถามเจ้าหน้าที่คลินิกหรือเภสัชกรได้
เก็บถุงยางไว้ที่ไหน และดูซองอย่างไรก่อนเปิด
ข้อที่แนวทางปี 2567 ให้ทำก่อนถึงตอนใช้ นอกจากเรื่องขนาด มีดังนี้
- ไม่เก็บถุงยางในที่โดนแสงแดดหรือมีอุณหภูมิสูง เช่น ในรถ หรือในที่ถูกกดทับหรือใส่รวมกับของอื่น เช่น กระเป๋ากางเกง เพราะทำให้ถุงยางเสื่อมคุณภาพ
- ใช้ถุงยางที่ผ่านการรับรองคุณภาพโดยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
- เลือกซื้อจากร้านที่เก็บถุงยางไว้ในที่อุณหภูมิต่ำและไม่ถูกแสงแดด
- พกถุงยางหลายชิ้นให้พอใช้ และถ้าเป็นพนักงานบริการ ให้พกหลายขนาด
- ก่อนเปิด ดูว่าซองไม่มีรอยฉีกขาดหรือชำรุด และไม่มีสารหล่อลื่นไหลเยิ้ม
- ดูวันหมดอายุ ถ้าซองไม่ระบุวันหมดอายุ ให้นับเพิ่มจากวันผลิตไม่เกิน 5 ปี
- ใช้นิ้วไล่ถุงยางในซองไปด้านหนึ่งให้พ้นจุดที่จะฉีก แล้วฉีกซองอย่างระมัดระวัง อย่าให้ถุงยางโดนเล็บหรือเครื่องประดับที่มีคม และอย่าฉีกผ่านตัวถุงยาง
NHS ของสหราชอาณาจักรเขียนเพิ่มว่าอย่าใช้ฟันฉีกซองเพราะอาจทำให้ถุงยางขาด ผู้เขียนแนะนำว่าถ้าซองชำรุดหรือหมดอายุ ให้ทิ้งแล้วใช้ชิ้นใหม่
ใส่ถุงยางอย่างไรไม่ให้มีลมค้าง
แนวทางปี 2567 เขียนเหตุผลไว้ว่าถ้าปล่อยให้มีลมอยู่ข้างใน จะทำให้ถุงยางแตกขณะร่วมเพศ ขั้นตอนบางข้อที่แนวทางให้ทำคือ
- รูดถุงยางลงมาเล็กน้อย เพื่อดูว่ารอยม้วนอยู่ด้านนอก
- สวมขณะอวัยวะเพศแข็งตัว ใช้นิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้บีบกระเปาะปลายถุงยางประมาณ 1 เซนติเมตร เพื่อไล่ลมก่อนใส่
- รูดให้สุดโคนอวัยวะเพศ ใส่เพียงชั้นเดียว และใส่ตั้งแต่เริ่มมีเพศสัมพันธ์ในทุกช่องทาง ทั้งช่องคลอด ปาก และทวารหนัก
- หลังเสร็จ จับขอบถุงยางที่โคนอวัยวะเพศไว้ แล้วถอนตัวออกก่อนอวัยวะเพศอ่อนตัว
NHS ของสหราชอาณาจักรเขียนเพิ่มว่าถ้ารูดถุงยางลงไม่ได้ อาจใส่กลับด้าน ให้ทิ้งชิ้นนั้นแล้วใช้ชิ้นใหม่
สารหล่อลื่นแบบไหนใช้กับถุงยางได้
แนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ปี 2567 ให้ใช้สารหล่อลื่นชนิดที่มีน้ำหรือซิลิโคนเป็นส่วนผสมเท่านั้น และไม่ควรใช้ชนิดที่มีส่วนประกอบของน้ำมัน เพราะจะทำให้ถุงยางแตกได้ง่าย แนวทางเดียวกันเขียนว่าอาจหยดสารหล่อลื่นเล็กน้อยลงในกระเปาะ เพื่อลดการเสียดสีกับปลายอวัยวะเพศ หรือหยดด้านนอกถุงยางแล้วทาให้ทั่ว เพื่อลดการเสียดสีกับช่องคลอด และถ้าร่วมเพศทางทวารหนักควรเพิ่มปริมาณสารหล่อลื่นเพื่อป้องกันถุงยางแตก
คำถามที่พบบ่อย
ใส่ถุงยางสองชั้นช่วยให้แตกยากขึ้นไหม
แนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของไทยปี 2567 ให้ใส่เพียงชั้นเดียว และ NHS ของสหราชอาณาจักรเขียนว่าอย่าใช้มากกว่าหนึ่งชิ้น เพราะอาจทำให้ชิ้นใดชิ้นหนึ่งหรือทั้งสองชิ้นแตกได้
ใส่ถุงยางตอนใกล้จะหลั่งพอไหม
ไม่พอ แนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของไทยปี 2567 เขียนว่าความเข้าใจว่าจะติดโรคหรือตั้งครรภ์ต่อเมื่อหลั่งน้ำอสุจิเป็นความเชื่อที่ผิด เพราะโรคติดต่อได้ทันทีเมื่อสอดใส่โดยไม่สวมถุงยาง และน้ำอสุจิอาจเล็ดลอดออกมาบางส่วนก่อนการหลั่ง ทำให้ตั้งครรภ์ได้ วิธีใช้ในเล่มเดียวกันให้ใส่ตั้งแต่เริ่มมีเพศสัมพันธ์
ถุงยางหลุดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ ต้องทำแบบเดียวกับถุงยางแตกไหม
แนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของไทยปี 2567 เขียนถึงถุงยางที่แตก รั่ว หรือหลุดไว้ในข้อเดียวกัน และ NHS ของสหราชอาณาจักรให้ขอความช่วยเหลือเร่งด่วนทั้งเมื่อถุงยางแตกและหลุด เรื่องเอชไอวี ผู้เขียนแนะนำให้ไปขอประเมินเป๊ปเหมือนกัน โดยเร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ถ้าเลยแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ ส่วนจะได้ยาหรือไม่ แพทย์เป็นผู้ประเมิน
ไม่มีสารหล่อลื่น ใช้อย่างอื่นแทนได้ไหม
แนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของไทยปี 2567 ให้ใช้เฉพาะชนิดที่มีน้ำหรือซิลิโคนเป็นส่วนผสม โดยยกตัวอย่างไว้ เช่น กลีเซอรีน และไม่ควรใช้ชนิดที่มีส่วนประกอบของน้ำมัน นอกจากตัวอย่างนี้ ผู้เขียนไม่พบว่าแหล่งที่เปิดอ่านเขียนถึงของใช้อื่นที่ใช้แทนได้ แนวทางเอชไอวีของไทยปี 2564/2565 เขียนว่าฉลากของถุงยางมีคำเตือนเรื่องสารหล่อลื่นที่ควรและไม่ควรใช้ ผู้เขียนแนะนำให้อ่านฉลาก และถามเภสัชกรถ้าไม่แน่ใจ
ถุงยางไม่ได้แตก แต่ถูกแอบถอด ต้องทำแบบเดียวกันไหม
เรื่องเอชไอวีทำแบบเดียวกัน ผู้เขียนอ่านว่าช่วงที่ถุงยางถูกถอดคือการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง ซึ่งแนวทางเอชไอวีของไทยปี 2564/2565 จัดไว้ในการสัมผัสที่มีความเสี่ยงสูงกลุ่มเดียวกับถุงยางแตก เมื่อเป็นทางทวารหนักหรือทางช่องคลอด ไม่ว่าทางไหน ให้ไปขอประเมินเป๊ปโดยเร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ถ้าเลยแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ อ่านต่อได้ที่ ถูกแอบถอดถุงยาง ต้องทำอะไรเร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง
สรุป
ข้อเช็กข้างล่างมาจากแนวทางโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พ.ศ. 2567 ส่วนเรื่องเป๊ปมาจากแนวทางเอชไอวีของไทยปี 2564/2565
- ถุงยางเพิ่งแตก ไปขอประเมินเป๊ปโดยเร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ถ้าเลยแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ ถ้ากังวลเรื่องตั้งครรภ์ ผู้เขียนแนะนำให้บอกเจ้าหน้าที่ด้วย
- เลือกขนาดให้พอดี ถุงยางเล็กเกินไปแตกและฉีกขาดง่าย ใหญ่เกินไปหลวมและหลุดง่าย
- เก็บให้พ้นแดด ความร้อน และการกดทับ ดูซองกับวันหมดอายุก่อนเปิด
- บีบกระเปาะไล่ลมก่อนใส่ รูดให้สุดโคน ใส่ชั้นเดียว และใส่ตั้งแต่เริ่ม
- ใช้สารหล่อลื่นชนิดที่มีน้ำหรือซิลิโคนเป็นส่วนผสม ไม่ใช้ชนิดที่มีน้ำมัน และเพิ่มสารหล่อลื่นเมื่อร่วมเพศทางทวารหนัก
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการประเมินของแพทย์ อ่านเรื่องการป้องกันต่อได้ที่หน้า ป้องกัน HIV ให้เหมาะกับชีวิตจริง ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation)
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
แหล่งอ้างอิง
- แนวทางการดูแลรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พ.ศ. 2567 กรมควบคุมโรค (เปิดอ่าน 7 ตุลาคม 2569)
- แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2564/2565 กรมควบคุมโรค (เปิดอ่าน 7 ตุลาคม 2569)
- Condoms NHS สหราชอาณาจักร ทบทวนล่าสุด 26 มกราคม 2567 (เปิดอ่าน 29 ตุลาคม 2569)
