เสี่ยงซ้ำระหว่างกิน PEP (เป๊ป) ให้จดวันและเวลาของเหตุการณ์ใหม่ไว้ทันที แล้วโทรแจ้งผู้ให้บริการที่จ่ายยาให้คุณในวันเดียวกัน อย่าสรุปเองว่ายาที่กินอยู่ครอบคลุมแล้ว และอย่าสรุปเองว่าต้องเริ่มนับ 72 ชั่วโมงใหม่หรือไม่ต้อง เพราะทั้งสองอย่างต้องให้ผู้ให้บริการประเมินจากข้อมูลของคุณ
ถ้าอ่านแค่บรรทัดเดียว: เสี่ยงซ้ำระหว่างกินยาไม่ใช่เรื่องที่รอได้ ให้จดเวลาแล้วโทรแจ้งวันนี้ และกินยาชุดเดิมต่อไปจนกว่าจะมีคำแนะนำอื่น
เสี่ยงซ้ำระหว่างกิน PEP ต้องทำอะไรเป็นอันดับแรก
อันดับแรกไม่ใช่การหาคำตอบว่านับเวลาใหม่ไหม แต่คือการเก็บข้อมูลให้ครบก่อนโทร เพราะคำถามแรกที่ผู้ให้บริการจะถามคือรายละเอียดของเหตุการณ์ใหม่เทียบกับตำแหน่งที่คุณอยู่ในยาชุดเดิม
เปิดโน้ตในโทรศัพท์แล้วจดห้าอย่างนี้
- วันและเวลาที่เริ่มยาชุดนี้ และวันนี้เป็นวันที่เท่าไรของ 28 วัน
- วันและเวลาของเหตุเสี่ยงใหม่ ให้ละเอียดที่สุดเท่าที่จำได้
- ลักษณะเหตุการณ์ใหม่ เช่น มีการป้องกันหรือไม่ ถุงยางอนามัยแตกหรือหลุดหรือเปล่า
- คุณกินยาครบทุกมื้อจนถึงตอนนี้หรือมีมื้อที่ขาดไป ขาดกี่มื้อ วันไหน
- ชื่อหน่วยบริการที่จ่ายยาให้คุณ และเลขนัดถ้ามี
แปลว่าอะไรสำหรับคุณ ห้านาทีที่ใช้จดข้อมูลนี้ จะทำให้การโทรครั้งเดียวจบ แทนที่จะต้องโทรกลับไปกลับมาหลายรอบ
ทำไมเราไม่บอกว่าให้นับ 72 ชั่วโมงใหม่หรือไม่ต้อง
เพราะคำตอบขึ้นกับหลายอย่างพร้อมกัน ทั้งสูตรยาที่คุณได้รับ ระยะที่คุณกินมาแล้ว ความสม่ำเสมอของการกินยา และลักษณะของเหตุการณ์ใหม่ คนที่ตอบได้คือผู้ให้บริการที่มีบันทึกของคุณอยู่ในมือ ไม่ใช่บทความบนอินเทอร์เน็ต
สิ่งที่พูดได้อย่างมั่นใจคือกรอบเวลาหลักไม่เปลี่ยน องค์การอนามัยโลกแนะนำให้เริ่มยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อเร็วที่สุด ดีที่สุดคือภายใน 24 ชั่วโมง และไม่เกิน 72 ชั่วโมงหลังเหตุการณ์ ดังนั้นถ้าเหตุการณ์ใหม่ของคุณเพิ่งเกิด เวลายังเดินอยู่และการโทรวันนี้จึงสำคัญกว่าการหาคำตอบเองในอินเทอร์เน็ต
ระหว่างรอติดต่อผู้ให้บริการ ควรทำอะไร
| ควรทำ | ไม่ควรทำ |
|---|---|
| กินยาชุดเดิมต่อตามเวลาปกติ | หยุดยาเองเพราะคิดว่าไม่มีประโยชน์แล้ว |
| จดเวลาเหตุการณ์ใหม่ให้ละเอียด | เดาเวลาแบบคร่าว ๆ แล้วบอกไม่ตรง |
| เตรียมซองยาหรือใบนัดไว้ให้พร้อม | ไปถึงแล้วบอกไม่ได้ว่ากินยาอะไรอยู่ |
| ใช้ถุงยางอนามัยจนกว่าจะได้คำแนะนำ | คิดว่ายาที่กินอยู่ครอบคลุมทุกอย่างแล้ว |
| โทรวันนี้แม้จะรู้สึกว่าเรื่องเล็ก | รอถึงวันนัดครั้งถัดไปค่อยเล่า |
ถ้าติดต่อหน่วยบริการเดิมไม่ได้
ถ้าเป็นนอกเวลาทำการหรือโทรไม่ติด อย่ารอถึงวันทำการถัดไปโดยไม่ปรึกษาใครเลย มีสองทางที่ทำได้ทันที
- ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลรัฐ พร้อมซองยาหรือใบนัด และบอกให้ชัดตั้งแต่แรกว่ากำลังกินยาป้องกันเอชไอวีหลังสัมผัสเชื้ออยู่ และเพิ่งมีเหตุเสี่ยงใหม่
- โทรสายด่วนปรึกษาเอดส์ 1663 ทุกวันเวลา 9.00–21.00 น. เพื่อขอคำแนะนำว่าควรไปที่ไหนและควรบอกอะไร
ถ้ายังไม่รู้ว่าจะไปที่ไหน ค้นหาจุดบริการและช่องทางนัดหมายได้ที่ Love2Test
เสี่ยงซ้ำบ่อยหมายความว่าอย่างไร
ถ้าคุณเจอเหตุเสี่ยงซ้ำระหว่างยาชุดเดียว หรือเคยต้องรับยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อมาแล้วหลายครั้ง นั่นเป็นสัญญาณว่าการป้องกันแบบฉุกเฉินอย่างเดียวอาจไม่พอกับสถานการณ์ชีวิตของคุณ
ยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อออกแบบมาสำหรับเหตุฉุกเฉินเป็นครั้ง ๆ ไม่ได้ออกแบบมาให้ใช้ซ้ำแทนการป้องกันประจำ เรื่องนี้ไม่ใช่การตำหนิ แต่เป็นข้อมูลที่ควรยกไปคุยกับผู้ให้บริการในนัดถัดไป ให้เขาช่วยดูว่ามีทางเลือกป้องกันระยะยาวแบบไหนที่เหมาะกับคุณบ้าง
คำถามที่พบบ่อย
เสี่ยงซ้ำแล้วต้องเริ่มยาชุดใหม่ไหม
ต้องให้ผู้ให้บริการประเมินเป็นรายคน ขึ้นกับสูตรยา ระยะที่กินมาแล้ว ความสม่ำเสมอ และลักษณะเหตุการณ์ใหม่ อย่าตัดสินใจเองและอย่าหยุดยาชุดเดิมระหว่างรอ
วันนัดตรวจติดตามของฉันจะเปลี่ยนไหม
เป็นไปได้ เพราะการนับวันตรวจติดตามอ้างอิงจากวันที่เกิดเหตุ ถ้ามีเหตุการณ์ใหม่เข้ามา ผู้ให้บริการอาจปรับตารางนัดให้ ให้ขอเขียนวันนัดใหม่ลงในใบนัดให้ชัดก่อนกลับ
ไม่กล้าบอกว่าเสี่ยงซ้ำ กลัวโดนตำหนิ
ผู้ให้บริการต้องการข้อมูลนี้เพื่อดูแลคุณให้ถูก ไม่ใช่เพื่อตัดสิน การปิดข้อมูลทำให้แผนที่วางให้คุณผิดพลาดได้ ถ้าอึดอัดกับหน่วยบริการเดิม โทรปรึกษา 1663 ก่อนได้
ถ้าเหตุการณ์ใหม่ผ่านมาเกิน 72 ชั่วโมงแล้ว ยังต้องบอกไหม
ต้องบอก แม้จะเลยกรอบเวลาการเริ่มยาสำหรับเหตุการณ์นั้นแล้ว ข้อมูลนี้ยังมีผลต่อแผนการตรวจติดตามและการวางแผนป้องกันของคุณ
สรุป
เสี่ยงซ้ำระหว่างกินยา PEP ไม่ใช่เรื่องที่รอได้ และไม่ใช่เรื่องที่คุณควรตัดสินเอง สิ่งที่ทำได้วันนี้มีสามอย่าง
- จดวันและเวลาของเหตุการณ์ใหม่ พร้อมข้อมูลยาชุดเดิมที่กินอยู่
- โทรแจ้งผู้ให้บริการที่จ่ายยาให้คุณภายในวันเดียวกัน หรือไปห้องฉุกเฉินถ้าติดต่อไม่ได้
- กินยาชุดเดิมต่อไปตามเวลาปกติจนกว่าจะมีคำแนะนำอื่น และใช้ถุงยางอนามัยระหว่างนี้
แหล่งอ้างอิง
- World Health Organization — Guidelines for HIV post-exposure prophylaxis (2024)
- WHO — WHO updates guidelines to enhance access to HIV post-exposure prophylaxis (22 กรกฎาคม 2567)
- US CDC — Antiretroviral Postexposure Prophylaxis After Sexual, Injection Drug Use, or Other Nonoccupational Exposure to HIV, MMWR 2025
- ศูนย์วิจัยโรคเอดส์และโรคติดเชื้อ สภากาชาดไทย — บริการยาเพร็พและยาเป๊ป
- ศูนย์วิจัยโรคเอดส์และโรคติดเชื้อ สภากาชาดไทย — บริการปรึกษาและสายด่วน 1663
