เจาะเลือดก่อนเริ่ม PEP มักเป็นการตรวจพื้นฐานเพื่อดูสถานะ HIV และช่วยให้ทีมดูแลเลือกยาที่เหมาะกับคุณ โดยทั่วไปไม่ควรรอผลทุกรายการจนพลาดเวลา เพราะ PEP ต้องเริ่มให้เร็วที่สุดและไม่เกิน 72 ชั่วโมงหลังเหตุเสี่ยง
เจาะเลือดก่อนเริ่ม PEP ตรวจอะไรบ้าง
รายการตรวจอาจต่างกันตามเหตุการณ์ ประวัติสุขภาพ และบริการของแต่ละแห่ง โดยทั่วไปเจ้าหน้าที่อาจเสนอการตรวจเหล่านี้
- HIV เพื่อดูสถานะตั้งต้นก่อนเริ่มยา ผลวันนี้ยังไม่สามารถบอกผลจากเหตุที่เพิ่งเกิดขึ้นได้
- การทำงานของไตและตับ เพื่อช่วยเลือกและติดตามยาที่เหมาะสม
- ไวรัสตับอักเสบบีและซี ตามลักษณะความเสี่ยงและประวัติวัคซีน
- ซิฟิลิสและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น หากเหตุเสี่ยงเกี่ยวข้องกับเพศสัมพันธ์
- การตั้งครรภ์ สำหรับผู้ที่มีโอกาสตั้งครรภ์ เพื่อช่วยวางแผนการดูแลอย่างเหมาะสม
ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจเหมือนกันทั้งหมด เจ้าหน้าที่จะอธิบายว่ารายการใดเหมาะกับสถานการณ์ของคุณ และคุณสามารถถามได้ว่าตรวจแต่ละอย่างไปเพื่ออะไร
ต้องรอผลครบก่อนเริ่ม PEP ไหม
มักไม่ต้องรอผลทุกใบ หากเจ้าหน้าที่ประเมินว่าเหตุการณ์มีความเสี่ยง การตรวจและการเริ่ม PEP สามารถเกิดขึ้นในวันเดียวกันได้ บางผลอาจออกเร็ว ส่วนบางผลอาจตามมาภายหลังและใช้ปรับแผนดูแล
สิ่งสำคัญคืออย่าเลื่อนการไปสถานพยาบาลเพราะกลัวว่าตรวจไม่ครบ หรือรอให้อีกฝ่ายไปตรวจก่อน หากยังไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ไปขอประเมินทันที
ทำไมต้องตรวจ HIV ทั้งที่เพิ่งเสี่ยง
ผลตรวจวันแรกใช้ดูว่าคุณมี HIV อยู่ก่อนเหตุการณ์ล่าสุดหรือไม่ ไม่ได้ใช้ยืนยันเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิด เพราะร่างกายอาจยังอยู่ในช่วงที่ตรวจไม่พบ หากผลตั้งต้นต้องตรวจเพิ่มเติม ทีมดูแลจะอธิบายขั้นตอนและเปลี่ยนจากแผนป้องกันไปเป็นการดูแลที่เหมาะสม
หลังจากนั้นยังต้องมีนัดตรวจซ้ำตามเวลาที่หน่วยบริการกำหนด อย่าใช้ผลวันแรกเป็นเหตุผลว่าปลอดภัยแน่นอนจากเหตุการณ์ล่าสุด
ควรเตรียมข้อมูลอะไรไปคลินิก
- วันและเวลาโดยประมาณที่เกิดเหตุ
- ลักษณะการสัมผัส เช่น ทางเพศสัมพันธ์ เข็ม หรือเลือดกระเด็น
- ผลตรวจ HIV ครั้งล่าสุดของคุณ หากมี
- ยาประจำ ยาที่ซื้อเอง และอาหารเสริมที่ใช้อยู่
- ประวัติแพ้ยา โรคไต โรคตับ หรือตับอักเสบบี
- การใช้ PrEP หรือ PEP ก่อนหน้านี้
- ความเป็นไปได้ที่จะตั้งครรภ์หรือกำลังให้นมบุตร
ถ้านึกข้อมูลไม่ครบก็ยังควรไปก่อน เจ้าหน้าที่จะช่วยถามทีละข้อ คุณสามารถนำซองยา รูปฉลาก หรือผลตรวจเก่าไปด้วยได้
หลังเริ่ม PEP ต้องตรวจอีกไหม
ต้องมีการติดตาม แต่วันนัดอาจต่างกันตามแนวทางของหน่วยบริการ ผลตรวจตั้งต้น การกินยา และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ก่อนกลับบ้านควรถามให้ชัดว่า
- ต้องกลับมาตรวจ HIV วันไหน
- ต้องตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือตับอักเสบซ้ำหรือไม่
- ถ้ามีอาการไม่สบายควรติดต่อช่องทางใด
- หากยาหมดก่อนวันนัดต้องทำอย่างไร
อ่านภาพรวมเรื่องนัดตรวจต่อได้ที่ กิน PEP ครบแล้วควรตรวจ HIV เมื่อไร
คำถามที่พบบ่อย
ไปโรงพยาบาลตอนกลางคืนแล้วตรวจไม่ครบ ทำอย่างไร
อย่าเลื่อนการไปเพราะกังวลเรื่องนี้ หน่วยบริการจะจัดการตรวจที่จำเป็นก่อน และนัดตรวจส่วนที่เหลือตามความเหมาะสม จุดสำคัญคือให้เจ้าหน้าที่ประเมินภายใน 72 ชั่วโมง
มีโรคไตหรือโรคตับ ยังใช้ PEP ได้ไหม
อย่าตัดสินเอง ให้แจ้งโรคประจำตัวและยาที่ใช้อยู่ ทีมดูแลจะใช้ข้อมูลเหล่านี้เลือกแผนที่เหมาะกับคุณ
ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ขอ PEP ได้ไหม
ควรไปขอประเมินเช่นเดียวกัน อย่ารอหรือปฏิเสธการดูแลด้วยตัวเอง เจ้าหน้าที่จะพิจารณายาและการติดตามที่เหมาะกับสถานการณ์ของคุณ
สรุป
การเจาะเลือดก่อนเริ่ม PEP มีไว้ช่วยวางแผนดูแล ไม่ใช่คัดคุณออกจากบริการ หากเหตุเสี่ยงเกิดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ไปขอประเมินทันที ไม่ต้องรอผลทุกอย่างก่อน และอย่าลืมถามวันนัดตรวจซ้ำก่อนกลับบ้าน
หากยังไม่แน่ใจว่าจะดูแลตัวเองอย่างไรก่อนไปคลินิก อ่านได้ที่ หลังเสี่ยง HIV ควรทำอย่างไรก่อนขอ PEP
